Functiewaardering - spotlight op FuWa... FuWat?


De recente discussies over tarieven, acties van tolken en nieuwe akkoorden tussen beroepsverenigingen en bemiddelaars, maakten dat ik mijn gedachten over het traject functiewaardering tolken en vertalers liet gaan. Dit traject functiewaardering (FuWa) vindt zijn oorsprong in een bijeenkomst van tolken en vertalers Portugees in maart 2010. Ook toen was er boosheid over openbare aanbestedingen van tolk- en vertaaldiensten, bezuinigingen en “opgelegde” marktwerking.

Tolken en vertalers spelen binnen het Nederlandse rechtsbestel een onmisbare rol. Wil iemand effectief van zijn rechten gebruik kunnen maken, dan zal hij in elk geval in een door hem te begrijpen taal kennis en informatie over zijn juridische positie moeten kunnen verkrijgen. Verkeerd begrepen verklaringen kunnen immers grote persoonlijke schade tot gevolg hebben.

Ik ben een vertaler, geen tolk. De penibele situaties waar sommigen van mijn “pratende collega’s” mee geconfronteerd worden, ondervind ik zelf niet aan den levende lijve. Het raakt me wel dat tolken die er alles aan doen om integer en met verantwoordelijkheidsgevoel diensten te verlenen van hoge kwaliteit, radeloos kunnen worden als het gaat om tarifering, inkomsten en het hoofd boven water houden.

Vanuit de Taalkring Portugees was ik, samen met Herman Kok en Karen Campman, in het verleden betrokken bij een eerste opzet van het traject functiewaardering. Het doel was om een bruikbaar instrument in handen te krijgen waarmee brancheverenigingen hun lobbyactiviteiten en belangenbehartiging ten behoeve van redelijke tarifering kunnen onderbouwen. Anderzijds zocht de kring naar een instrument waarmee beroepstolken en –vertalers inzicht kunnen krijgen in hoe de professionele taak die hij of zij vervult zich verhoudt tot andere geclassificeerde functies.

NGTV, SIGV, de Registergroep en VTV omarmden het project en gingen achter de inmiddels opgezette Stuurgroep Functiewaardering staan. De stuurgroep, onder bezielende leiding van Marijke Roelofsen, boog zich over de inventarisatie van beroepskenmerken en verwekte deze kenmerken in een beschrijving van sleutelfuncties voor tolken en sleutelfuncties voor vertalers. Hieruit volgden een aantal functieprofielen, die door werkgeversvereniging AWVN werden geclassificeerd. AWVN leverde een toets op de functieprofielen, paste de profielen in drie landelijke en representatieve waarderingssystemen en een benchmark van de profielen in drie representatieve sectoren. Op basis van beloningsgegevens van ongeveer vier miljoen medewerkers in Nederland, vergeleek AWVN tolk- en vertalerfuncties met de loonlijnen van andere sectoren (zorg, overheid, industrie en dienstverlening).

Nadat de beloningsgegevens bekend waren, was er uiteraard geen vaststaand uur- of woordtarief voor zelfstandige tolken en vertalers. Dat was ook nooit de bedoeling geweest. Wel resulteerde dit in een bandbreedte van bruto jaarinkomens van werknemers die werkzaam zijn in functies die op gelijke waarde als de functie tolk of vertaler gewaardeerd zijn.

Door declarabele uren en kosten nauwkeurig in beeld te brengen, rekening te houden met belasting, pensioenopbouw en verzekeringen van zelfstandige tolken en vertalers, is het mogelijk om een uur- of woordtarief uit te rekenen dat het jaarinkomen binnen de bandbreedte brengt die volgens de functieclassificatie bij de functie past.

Via NGTV, SIGV, de Registergroep en VTV zijn de rekenmodellen en uitgebreide informatie vast nog beschikbaar. Deze informatie biedt zzp’ers een handvat bij het stellen van een passende beloning voor de door hen uitgevoerde werkzaamheden. En ook op internet zijn uitgebreide tariefmodules voor ZZP’ers te vinden, waarmee je een kostendekkend tarief kunt berekenen dat vergelijkbaar is met een bepaald bruto maandsalaris.

Wat ik eigenlijk wil zeggen: probeer als zelfstandig tolk of vertaler niet steeds het wiel zelf uit te vinden. Ga te rade bij collega’s, brancheverenigingen en andere informatiebronnen. Er is zoveel al uitgezocht op dit gebied, zoveel geschreven over strategieën. Ontdek wat je echt wilt als zelfstandig ondernemer, waar jij meerwaarde biedt. Reken eens uit wat je moet of wil verdienen, kijk naar je kosten, kijk naar de investeringen die je wil doen qua tijd, geld of opleiding. Ga niet bij de pakken neerzitten. Als ondernemer wil je toch minimaal hetzelfde verdienen als in loondienst én al je kosten terugverdienen. Het liefst nog iets meer natuurlijk. Met een te hoog tarief prijs je jezelf uit de markt. Een te lage vraagprijs kan het idee geven dat je werk weinig waard is. Als je alle zaken goed onderzoekt, kun je vol overtuiging en standvastig onderbouwen waarom een bepaald tarief past bij bepaalde werkzaamheden.

En ook de volgende websites kunnen helpen bij het bepalen van een uurtarief:

www.berekenhet.nl
www.zzptarief.nl
www.zzp-nederland.nl